|
พิธีทำขวัญวัน |
ประวัติความเป็นมา ธรรมดาไม่ว่ามนุษย์หรือสัตว์ เมื่อได้ลูกหรือทายาทสืบสกุลย่อมมีความรักความยินดี เริ่มแรกที่มารดารู้ว่าตั้งครรภ์ก็คอยเฝ้าทะนุถนอม ประคับประคองเพื่อไม่ให้ลูกในท้องต้องได้รับความกระทบกระเทือน ครั้นเมื่อถึงกำหนดคลอด ทารกของตนปลอดภัยย่อมเกิดความปลื้มปีติ จึงทำพิธีรับขวัญ ต่อมามีผู้เห็นงามจึงปฏิบัติสืบต่อกันมา โบราณนั้นถือว่า เด็กที่คลอดออกมาภายใน ๓ วัน ยังเป็นลูกผี พ้นวันที่ ๔ แล้ว จึงจะเป็นลูกคน ดังที่มีคำพังเพยติดปากต่อๆกันมาว่า ๓ วันลูกผี ๔ วันลูกคน หมายถึงว่า เมื่อเป็นเด็กคลอดมา พ้นวันที่ ๓ แล้ว ก็เป็นอันว่าลอดแน่แล้ว จึงเริ่มทำพิธีรับขวัญ เรียกว่า "พิธีทำขวัญวัน" สิ่งที่จะต้องตระเตรียมเพื่อใช้ในพิธี ได้แก่ ๑. จัดบายศรีปากชาม ๑ สำรับ เมื่อได้ฤกษ์งามยามดี บรรดาวงศาคณาญาติต่างก็มานั่งชุมนุมล้อมกันเป็นวง ให้เด็กที่จะทำพิธีรับขวัญอยู่ตรงกลาง ผู้ใหญ่หรือผู้ที่อาวุโสที่สุดในกลุ่ม ทำการจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัยพร้อมทั้งกล่าวคำอัญเชิญเทวดา ขอให้มาช่วยคุมครอง และเพื่อความสุขสวัสดีแก่เด็ก ต่อจากนั้นจึงหยิบด้ายสายสิญจน์เส้นเล็กๆ ที่วางอยู่ในพานขึ้นมาเส้นหนึ่ง ลูบปัดที่แขนและข้อมือของเด็กถือเป็นการปัดเป่าเคราะห์โศก โรคภัยให้ออกไป แล้วจึงใช้ด้ายสายสิญจน์ผูกข้อมือเด็กเป็นการรับขวัญ ผู้ทำพิธีเอาแป้งกระแจะเจิมให้เด็กที่หน้าผากแล้วใช้ช้อนตักน้ำในขันที่เตรียมไว้ให้กิน ๕ ช้อน พร้อมกับกล่าวให้ศีลให้พร เป็นอันเสร็จพิธี ญาติคนอื่นๆ ก็ทำการผูกด้ายสายสิญจน์รับขวัญเรียงลำดับกันไปจนครบทุกคน การผูกด้ายสายสิญจน์ที่ข้อมือของเด็กนั้นบางทีไม่ใช้ด้ายที่ลูบปัดที่แขนและข้อมือ แต่จะหยิบด้ายเส้นใหม่ที่พานขึ้นมาผูกให้ บางครั้งผูกข้างเดียว บางครั้งผูกข้อมือทั้งสองข้าง ข้อนี้ไม่มีกฏเกณฑ์ตายตัว ขั้นอยู่กับประเพณีนิยมของในแต่ละท้องถิ่นมากกว่า หรือตามที่ท่านผู้รู้เชิญมากระทำพิธีบอกกล่าว ซึ่งจะมีวิธีเวียนเทียนแบบแทนร่วมด้วยก็ได้ ญาติผู้ใหญ่บางคนที่มีฐานะ เมือทำพิธีผูกข้อมือด้วยสายสิญจน์แล้ว ก็จะแถมสร้อยข้อมือที่ทำด้วยทองคำหนักหนึ่งสลึงบ้าง สองสลึงบ้างเป็นการรับขวัญ หรือจะไปให้ตอนทำพิธีทำขวัญเดือนก็ได้ไม่มีข้อจำกัดอันใด หลังจากทำพิธีเสร็จแล้ว เครื่องบายศรีปากชามและเครื่องกระยาบวชต้องเอาไปเทเซ่นผีไว้กลางแจ้ง ของนอกนั้นให้ห่อผ้าเอาไว้ข้างเบาะเด็กจนครบกำหนด ๓ วัน จึงเอาไปลอยในแม่น้ำหรือลำคลองที่ไหลไปมาอยู่เสมอ เพื่อความเป็นสิริมงคลสุขสวัสดี
|
| อ้างอิง : ประเพณี พิธีมงคล และวันสำคัญของไทย เรียบเรียงโดย ธนากิต |